สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี)

การศึกษาและปฏิบัติธรรม

สมเด็จโตเป็นพระนักปราชญ์ มีความแตกฉานใน

• พระไตรปิฎก

• ภาษาบาลี

• ธรรมะเชิงปฏิบัติ

ท่านเน้นการสอนธรรมะให้เข้าใจง่าย เหมาะกับชาวบ้านทั่วไป
จึงมีคำสอนแนว “ธรรมะพื้นบ้าน” ที่ลึกซึ้งแต่เข้าใจได้ เช่น

“พูดดีเป็นศรีแก่ปาก ทำดีเป็นศรีแก่ตัว”
“มีสติอยู่กับใจ จะไปที่ใดก็ไม่หลง”

สมณศักดิ์และเกียรติคุณ

สมเด็จโตได้รับการยกย่องในหลายรัชกาล ได้แก่

• รัชกาลที่ 3: เป็นพระเถระผู้ใกล้ชิดพระมหากษัตริย์

• รัชกาลที่ 4: ทรงโปรดเกล้าแต่งตั้งเป็น
  “พระธรรมกิตติ”

• รัชกาลที่ 5: ทรงสถาปนาเป็น
  “สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี)”
  ซึ่งเป็นสมณศักดิ์สูงสุดของพระสายคามวาสี

ผลงานและพระเครื่อง

สิ่งที่ทำให้ท่านเป็นที่รู้จักมากที่สุดคือ
“การสร้างพระสมเด็จ”
ซึ่งถือเป็น พระเครื่องชั้นสูงสุดของเมืองไทย

พระที่ท่านสร้างมีหลายรุ่น เช่น

• พระสมเด็จวัดระฆัง

• พระสมเด็จบางขุนพรหม

• พระสมเด็จวัดเกศไชโย

รวมถึงท่านยังเป็นผู้นำในการก่อสร้าง

• พระอินทร์แปลงยักษ์วัดอินทรวิหาร (พระใหญ่บางขุนพรหม)
  ซึ่งเป็นพระพุทธรูปองค์ใหญ่ที่ท่านริเริ่มสร้างก่อนมรณภาพ

มรณภาพ

• มรณภาพ: วันเสาร์ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ปีมะเส็ง
  ตรงกับวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2415

• สิริอายุ: 84 ปี

• พรรษา: 64 พรรษา

ร่างของท่านได้รับการเก็บรักษาไว้ที่
วัดระฆังโฆสิตาราม จนถึงปัจจุบัน